Welsh Government

Iechyd Meddwl

Cefndir

Mae pob hunanladdiad yn drychineb ac yn achosi trallod i’r teulu, ffrindiau, gweithwyr proffesiynol a’r gymuned ehangach. Er bod y ffactorau sy’n cyfrannu at hunanladdiad yn niferus ac yn gymhleth, mae’n eithaf posibl y gellir ei atal. Mae Prifysgol Abertawe’n rhedeg cyfres o astudiaethau sy’n ymchwilio i ffactorau sydd o bosibl wedi cyfrannu at y marwolaethau hyn. Maen nhw hefyd wedi edrych am gyfleoedd i’w hatal ac wedi gwneud argymhellion i leihau’r risg o hunanladdiad i bobl Cymru a thu hwnt.

 

Yr astudiaeth

Un o’r astudiaethau yw Cronfa Ddata Gwybodaeth am Hunanladdiad Cymru neu SID-Cymru, dan arweiniad Dr Ann John, Prifysgol Abertawe. Mae SID-Cymru’n creu cysylltiadau dienw rhwng gwybodaeth a gesglir fel mater o drefn am iechyd blaenorol, natur cysylltiadau blaenorol â gwasanaethau ac amgylchiadau cymdeithasol ehangach pawb sy’n cwblhau hunanladdiad (sy’n hysbys neu’n anhysbys i wasanaethau iechyd meddwl) o fewn poblogaeth Cymru, trwy Fanc Data Diogel ar gyfer Cysylltiadau Gwybodaeth Ddienw (SAIL) Prifysgol Abertawe.

Mae Banc Data SAIL yn cynnwys symiau anferthol o ddata a gesglir fel mater o drefn bob dydd gan systemau iechyd a gofal cymdeithasol i gefnogi gofal pobl. Mae’r tîm ym Mhrifysgol Abertawe, sy’n cynnwys yr Athro Keith Lloyd a’r Athro Michael Dennis, hefyd yn cynnal astudiaeth sy’n gysylltiedig ag effaith adroddiadau’r cyfryngau ar hunanladdiad.


Effaith

  • Mae data o SID-Cymru wedi darparu sail ar gyfer ‘Beth am Siarad â Fi 2’, sef y strategaeth ddiweddaraf i Gymru ar gyfer atal hunanladdiad, a fydd yn cael ei lansio ym mis Mehefin 2015. Mae yna ffocws penodol ar gyfleoedd ar gyfer atal mewn adrannau gofal sylfaenol a gofal brys.
  • Fe ddarparodd data o SID-Cymru sail ar gyfer yr adolygiad thematig rhwng 2006 a 2012 o farwolaethau ymhlith plant a phobl ifanc trwy hunanladdiad tebygol. Gwnaeth yr adolygiad nifer o argymhellion i asiantaethau amrywiol, gan gynnwys Llywodraeth Cymru, megis isafswm prisiau alcohol.
  • Bu’r tîm ym Mhrifysgol Abertawe’n gweithio gyda’r Samariaid ar fabwysiadu canllawiau’r Samariaid i’r cyfryngau ar adrodd ar hunanladdiad yng Nghymru.
  • Gwnaeth Dr John, yr Athro Gunnell (Prifysgol Bryste) a’r Samariaid gyfarfod â golygyddion a newyddiadurwyr cyfryngau Cymru yn 2012 i drafod a hybu adrodd yn synhwyrol ar hunanladdiad yn y cyfryngau.
  • Fe gyflwynodd Dr John a’r Athro Dennis argymhellion o’r gwaith ar adrodd yn y cyfryngau i’r Grŵp Hollbleidiol Seneddol ar Atal Hunanladdiad yn 2014.