Welsh Government

Cynnwys y cyhoedd

Cefndir

Fe ddatblygodd Uned Treialon De-ddwyrain Cymru astudiaeth ymchwil yn gysylltiedig â thriniaeth Clefyd Rhwystrol Cronig yr Ysgyfaint (COPD) – y cwestiwn a ofynnwyd oedd ‘ydy canlyniad prawf gwaed trwy bigiad bys cyflym a diogel ym meddygfa’r Meddyg Teulu’n helpu’r meddyg i benderfynu a oes angen gwrthfiotigau ar glaf pan mae ei glefyd yn dod ar ei waethaf? Roedd yr Uned Dreialon eisiau i ddau aelod o’r cyhoedd a oedd yn dioddef o COPD ymuno â Grŵp Datblygu’r Astudiaeth.

Mae Cynnwys Pobl yn gallu cynnig cyngor i ymchwilwyr ar arfer gorau mewn cynnwys aelodau o’r cyhoedd fel eu bod nhw’n gallu chwarae rhan weithredol gydol pob cam o ymchwil iechyd a gofal cymdeithasol, yn ogystal â darparu gwybodaeth, cymorth a hyfforddiant iddyn nhw. Mae gan Cynnwys Pobl rwydwaith o aelodau o’r cyhoedd ledled Cymru sy’n gallu rhannu eu gwybodaeth a’u profiad ag ymchwilwyr.  

 

Gweithio gyda’r cyhoedd

Aeth yr Uned Dreialon ar ofyn Cynnwys Pobl i hysbysebu’r cyfle ymchwil i’w aelodau. Dewiswyd dau aelod o’r cyhoedd o’r rheiny a ymgeisiodd. Roedden nhw’n gallu dod â gwahanol bersbectif i’r astudiaeth gan effeithio’n gyflym ar ei datblygiad, yn benodol y broses recriwtio cleifion a’r cais am gyllid ar gyfer yr astudiaeth.

O’u profiad eu hunain, roedden nhw’n gwybod bod cleifion yn gallu teimlo’n anghyfforddus ac yn agored i niwed pan roedd COPD ar ei waethaf, ac awgrymwyd nad dyma’r amser gorau i roi gwybodaeth iddyn nhw am yr astudiaeth. Newidiwyd y broses recriwtio o fewn y cynnig ar gyfer ariannu’r astudiaeth fel y byddai gwybodaeth yn cael ei hanfon at yr holl ddarpar gleifion cymwys er mwyn iddyn nhw allu ystyried cymryd rhan cyn iddyn nhw ddod yn sâl pan roedd eu COPD ar ei waethaf. 

 

Canlyniad

Derbyniodd yr astudiaeth gyllid a chyflwynwyd hi’n llwyddiannus am adolygiad moesegol. Gwahoddwyd un o’r aelodau o’r cyhoedd i’r cyfarfod moeseg lle roedd yn gallu ateb cwestiynau ynglŷn â dealltwriaeth a meddyliau cleifion ynglŷn â gweithdrefnau’r astudiaeth. Meddai rheolwr yr astudiaeth “pwy gwell i ateb eu cwestiynau na rhywun sy’n deall yn well nag unrhyw un arall ar dîm yr astudiaeth sut beth mae’n teimlo byw â COPD”.

 

Effaith

Mae’r ddau aelod o rwydwaith Cynnwys Pobl bellach yn chwarae rhan mewn rhedeg yr astudiaeth fel aelodau o Grŵp Llywio’r Astudiaeth. Meddai Jonathan Bidmead, un o’r aelodau:

“Rydw i wedi chwarae rhan mewn prosiectau ymchwil yn y gorffennol ac rydw i’n gwbl ymwybodol o’r problemau y mae bod heb gynrychiolydd y cyhoedd yn gallu eu hachosi. Erbyn hyn, peth prin yw dod ar draws ymchwil sydd heb unrhyw un sy’n cynrychioli’r cyhoedd.”

Mae Margaret Barnard, yr aelod arall o rwydwaith Cynnwys Pobl, wedi bod yn byw â COPD ers 2003 a meddai:

“Maegweithio erbuddpobleraillsy’nbyw â’r uncyflwr,neugyflwrtebyg, ynbethpositifiawni’wwneud.Mae’ngwneudichideimlo’nbositifynglŷn âchi’chhuna’rcyflwrrydychchi’nbyw ag ef, acmaehefyd ynhelpueraill ifod ynfwyrhagweithiol ynnhriniaeth eucyflwr.”