Welsh Government

Cynnwys y cyhoedd

Cefndir

Fe ddatblygodd y Ganolfan Ymchwil Treialon ym Mhrifysgol Caerdydd astudiaeth ymchwil yn gysylltiedig â thriniaeth Clefyd Rhwystrol Cronig yr Ysgyfaint (COPD) – y cwestiwn a ofynnwyd oedd ‘ydy canlyniad prawf gwaed trwy bigiad bys cyflym a diogel ym meddygfa’r Meddyg Teulu’n helpu’r meddyg i benderfynu a oes angen gwrthfiotigau ar glaf pan mae ei glefyd yn dod ar ei waethaf?’ Roedd y Ganolfan eisiau i ddau aelod o’r cyhoedd a oedd yn dioddef o COPD ymuno â Grŵp Datblygu’r Astudiaeth.

Mae’r gymuned cynnwys pobl yn gallu cynnig cyngor i ymchwilwyr ar arfer gorau mewn cynnwys aelodau o’r cyhoedd fel eu bod nhw’n gallu chwarae rhan weithredol gydol pob cam o ymchwil iechyd a gofal cymdeithasol, yn ogystal â darparu gwybodaeth, cymorth a hyfforddiant iddyn nhw. Mae gan y gymuned cynnwys pobl rwydwaith o aelodau o’r cyhoedd ledled Cymru sy’n gallu rhannu eu gwybodaeth a’u profiad ag ymchwilwyr.    

Gweithio gyda’r cyhoedd

Daeth y Ganolfan ar ofyn y gymuned cynnwys y cyhoedd i hysbysebu’r cyfle ymchwil i’w haelodau. Dewiswyd dau aelod o’r cyhoedd o’r rheiny a ymgeisiodd. Roedden nhw’n gallu dod â gwahanol bersbectif i’r astudiaeth gan effeithio’n gyflym ar ei datblygiad, yn benodol y broses recriwtio cleifion a’r cais am gyllid ar gyfer yr astudiaeth.

O’u profiad eu hunain, roedden nhw’n gwybod bod cleifion yn gallu teimlo’n anghyfforddus ac yn agored i niwed pan roedd COPD ar ei waethaf, ac awgrymwyd nad dyma’r amser gorau i roi gwybodaeth iddyn nhw am yr astudiaeth. Newidiwyd y broses recriwtio o fewn y cynnig ar gyfer ariannu’r astudiaeth fel y byddai gwybodaeth yn cael ei hanfon at yr holl ddarpar gleifion cymwys er mwyn iddyn nhw allu ystyried cymryd rhan cyn iddyn nhw ddod yn sâl pan roedd eu COPD ar ei waethaf.

Canlyniad

Derbyniodd yr astudiaeth gyllid a chyflwynwyd hi’n llwyddiannus am adolygiad moesegol. Gwahoddwyd un o’r aelodau o’r cyhoedd i’r cyfarfod moeseg lle roedd yn gallu ateb cwestiynau ynglŷn â dealltwriaeth a meddyliau cleifion ynglŷn â gweithdrefnau’r astudiaeth. Meddai rheolwr yr astudiaeth “pwy gwell i ateb eu cwestiynau na rhywun sy’n deall yn well nag unrhyw un arall ar dîm yr astudiaeth sut beth mae’n teimlo byw â COPD”.

Effaith

Bu’r ddau aelod o’r cyhoedd yn chwarae rhan mewn rhedeg yr astudiaeth fel aelodau o Grŵp Llywio’r Astudiaeth. Meddai Jonathan Bidmead, un o’r aelodau:

“Dwi wedi chwarae rhan mewn prosiectau ymchwil yn y gorffennol a dwi’n gwbl ymwybodol o’r problemau y mae bod heb gynrychiolydd y cyhoedd yn gallu eu hachosi. Erbyn hyn, peth prin yw dod ar draws ymchwil sydd heb unrhyw un sy’n cynrychioli’r cyhoedd.”

Meddai Margaret Barnard, yr aelod arall o’r cyhoedd, a oedd â phrofiad o fyw â COPD ers 2003:

“Mae gweithio er budd eraill sy’n byw â’r un cyflyrau, neu gyflyrau tebyg i’ch rhai chi yn beth positif iawn i’w wneud. Mae’n gwneud ichi deimlo’n bositif ynglŷn â chi’ch hun a’r cyflwr rydych chi’n byw ag ef, ac mae hefyd yn helpu eraill i fod yn fwy rhagweithiol yn nhriniaeth eu cyflwr”.