Welsh Government
CMO

Lle amlwg i ymchwil Cymru mewn pennod o adroddiad blynyddol y Prif Swyddog Meddygol

7 Mai 2019

O waith Archie Cochrane ym 1948 i rôl Cymru yn y chwyldro genomig heddiw, mae pennod tri Adroddiad Blynyddol 2018/19 Prif Swyddog Meddygol Cymru yn canolbwyntio ar yr ymchwil sy’n newid bywydau ac sy’n mynd rhagddi yng Nghymru.

Gan ddefnyddio enghreifftiau o seilwaith cyfan Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru a Llywodraeth Cymru, mae Prif Swyddog Meddygol Cymru, Dr Frank Atherton, yn trafod beth ydy ymchwil a pham ein bod ni’n ei gwneud, ac yn rhoi lle amlwg i’r ymchwil gydweithredol sy’n digwydd ledled Cymru, sy’n gwella iechyd cenedlaethau’r dyfodol ac sy’n darparu sail ar gyfer polisi.

Yn y bennod drwyddi draw, mae Llywodraeth Cymru’n cydnabod y rôl hanfodol sydd gan ymchwil i’w chwarae wrth ddarganfod triniaethau newydd, atal iechyd gwael a siapio gwasanaethau ar gyfer cleifion a’r cyhoedd nawr ac yn y dyfodol. Mae’n esbonio bod ymchwil wedi cyfrannu at iechyd, ond hefyd at gyfoeth Cymru, gydag ymchwil yng Nghymru’n arwain mwy na 530 o astudiaethau sydd wedi llwyddo i gael grantiau, ac sydd wedi dod â mwy na £139 miliwn o gyllid ymchwil i mewn ers 2015.

Meddai Dr Atherton: “dydy rhoi tystiolaeth wrth galon penderfyniadau ynglŷn ag iechyd a gofal erioed wedi bod mor bwysig, ac mae’n bleser gen i weld y gymuned ymchwil iechyd a gofal yn ateb yr her o gynhyrchu ymchwil o bwys.”

Mae’r adroddiad hefyd yn dwyn sylw at sut y mae ymchwil yng Nghymru’n mynd i’r afael â blaenoriaethau polisi allweddol, fel lefelau gordewdra sy’n peri gofid, gyda gordewdra ymhlith plant yn bryder penodol. Mae ymchwil o’r Ganolfan Genedlaethol ar gyfer Ymchwil ar Iechyd a Llesiant y Boblogaeth (NCPHWR) i wella gweithgarwch corfforol ymhlith plant a phobl ifanc yn sail i un o’r astudiaethau achos yn yr adroddiad. Ychwanegodd Dr Atherton: “mae’r ymchwil y mae NCPHWR Cymru’n ei gwneud yn rheng flaen ymchwil i ddarparu sail ar gyfer mentrau atal gordewdra.”

Meddai Dr Sinead Brophy, dirprwy gyfarwyddwr yn NCPHWR, wrth siarad am gael lle amlwg yn yr adroddiad: “Braint o’r mwyaf yw cael gwaith NCPHWR wedi’i gynnwys yn adroddiad blynyddol y Prif Swyddog Meddygol. Mae ein gwaith yn canolbwyntio ar y blynyddoedd cynnar a phrofiadau plant oed ysgol gynradd ac uwchradd er mwyn darparu sail ar gyfer datblygiad iach pobl ifanc yng Nghymru. Mae’n wir fraint bod y Prif Swyddog Meddygol wedi rhoi sylw i’n darganfyddiadau.”

Mae gwaith Canolfan Ymchwil Canser Cymru, banc data SAIL, Parc Geneteg Cymru, Bwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe ac Uned Ymchwil Diabetes Cymru hefyd yn cael sylw yn y bennod.

Yn ôl Carys Thomas a Michael Bowdery, Cyd-gyfarwyddwyr Interim Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru, “rydyn ni wrth ein boddau ac yn falch o weld Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru’n cael sylw yn Adroddiad Blynyddol y Prif Swyddog Meddygol. Mae buddion ymchwil iechyd a gofal yn ddwfn – boed hynny’n atal iechyd gwael, yn gwella llesiant, yn lleihau anghydraddoldebau, yn datblygu triniaethau gwell neu’n siapio gwasanaethau.

Mae penodau eraill yn yr adroddiad yn edrych ar Gyflwr Ein Hiechyd, Gofal Iechyd Darbodus sy’n Seiliedig ar Werth, a Chydweithio i Amddiffyn y Cyhoedd rhag Bygythiadau i Iechyd.

Gallwch chi ddarllen yr adroddiad llawn yma.