Welsh Government
Prifysgolion yn lansio prosiect ymchwil ar agweddau’r DU i’r pandemig coronafeirws

Prifysgolion yn lansio prosiect ymchwil ar agweddau’r DU i’r pandemig coronafeirws

24 Mawrth 2020

Mae un o’r prosiectau ymchwil cyntaf, gyda’r nod o fesur agwedd ac ymateb y cyhoedd yn y DU i’r pandemig coronafeirws, yn cael ei lansio yng Nghaerdydd.

Mae arbenigwyr ym Mhrifysgol Caerdydd a Phrifysgol Metropolitan Caerdydd yn annog pobl ledled y DU i gymryd rhan mewn arolwg i asesu sut y mae pobl yn teimlo ynglŷn ag un o’r argyfyngau iechyd mwyaf i wynebu’r wlad mewn hanes diweddar, a sut y maen nhw’n ymateb iddo.

Mae holiadur eang ei gwmpas yn gofyn faint o effaith y mae’r pandemig yn ei gael ar eu bywydau, a beth ydy eu barn ar y ffordd y mae’r llywodraeth a’r gwasanaethau iechyd yn ymateb.

Mae’r ymchwilwyr yn gobeithio y bydd hyd at 10,000 o bobl yn cymryd rhan – a bydd adroddiadau ar gael yn gynnar i’r rheini sy’n trefnu’r ymateb ar y rheng flaen i helpu i ddarparu sail ar gyfer y mesurau y maen nhw’n eu cymryd. 

Meddai arweinydd y prosiect, yr Athro Rhiannon Phillips, darlithydd mewn seicoleg iechyd a llesiant o Brifysgol Metropolitan Caerdydd: “Rydyn ni wedi sefydlu’r prosiect hwn yn gyflym iawn gan ein bod ni eisiau cael darlun o beth sy’n digwydd y funud yma. Dyma un o’r prosiectau cyntaf o’i fath yn y DU.

“Mae’r rhain yn amseroedd ansicr i lawer o bobl – mae’r sefyllfa’n newid yn gyflym – ac rydyn ni am wneud yn siŵr ein bod ni’n dogfennu’r hyn sy’n digwydd y funud yma a’r heriau rydyn ni i gyd yn eu hwynebu.”

Meddai'r Athro Emma Thomas-Jones, ymchwilydd sy’n arwain ymchwil i heintiau, llid ac imiwnedd ym Mhrifysgol Caerdydd: “Rydyn ni am wybod beth y mae pobl yn ei feddwl, yn ei deimlo ac yn ei wneud mewn ymateb i’r argyfwng hwn – ond hefyd rydyn ni eisiau cofnod hanesyddol.”

Dylai’r arolwg gymryd tua 20-30 munud i’w lenwi ac mae’r cwestiynau’n cynnwys:

  • Yn eich barn chi, pa mor ddifrifol fydd yr haint coronafeirws yn y DU?
  • Ydy’r coronafeirws yn eich dychryn?
  • Pa mor aml ydych chi’n meddwl am y coronafeirws?
  • Pa gamau penodol ydych chi’n eu cymryd a pha mor effeithiol, yn eich barn chi, fydd y mesurau hyn
  • A ydych chi wedi cael digon o wybodaeth am Covid-19 a pha ffynonellau, yn eich barn chi, sy’n ddibynadwy

Dywedodd yr ymchwilwyr eu bod nhw am glywed oddi wrth bobl 18 oed neu hŷn gydag amrywiaeth eang o brofiadau, ond yn arbennig roedden nhw’n annog dynion, pobl iau na 30 oed a’r rhai dros 60 i ymateb. Bydden nhw hefyd yn hoffi clywed oddi wrth bobl sy’n cael y sefyllfa bresennol yn arbennig o anodd oherwydd eu hamgylchiadau personol.

Bydd yr holiadur yn cael ei ddosbarthu i 36,500 o bobl drwy brosiect Doeth am Iechyd Cymru, sy’n casglu data i greu darlun cynhwysfawr o iechyd y genedl i helpu i gynllunio ar gyfer anghenion y dyfodol. Ond mae’r ymchwilwyr yn pwysleisio'r ffaith eu bod nhw am gael pobl o ledled y DU i gymryd rhan.

Maen nhw’n bwriadu ailadrodd yr holiadur, sydd heb ei ariannu ar hyn o bryd, mewn tri mis ac eto mewn blwyddyn i weld sut y mae agweddau’n newid dros amser.

Meddai’r Athro Thomas-Jones, o Ganolfan Treialon Ymchwil Prifysgol Caerdydd: “Rydyn ni’n gobeithio y bydd yr ymchwil hon yn ein helpu ni i ddeall profiadau pobl o’r pandemig hwn – ac wrth iddo ddatblygu – i helpu sefydliadau iechyd a’r GIG i ymateb mewn amser real.

“Rydyn ni hefyd yn gobeithio y bydd yn darparu sail ar gyfer yr ymateb i unrhyw bandemig y bydd y DU yn ei wynebu yn y dyfodol.”

Bwriad yr ymchwilwyr ydy creu adroddiad terfynol ar y prosiect a pharatoi erthygl ar gyfer cyfnodolion academaidd. Maen nhw hefyd yn gobeithio defnyddio’r darganfyddiadau at ddibenion addysgu.

Bydd yr arolwg ar agor tan 12 Ebrill.